Spreekwoorden en gezegden
De Nederlandse taal staat bol van grappige gezegden en spreekwoorden, ik wil niet zeggen dat wij hier alle spreekwoorden en gezegden op een rij hebben , maar we hebben er wel veel. En we hebben voor allemaal ook een uitleg en soms wel meer dan een. Want het kan zijn dat men niet zo goed weet waar een bepaalde uitdrukking nu vandaan komt. En dat er dus meerdere verklaringen voor zijn. We proberen heir niet een gezegden lijst aan te leggen. We proberen ons plezier in taal met je te delen. En onze verwondering. Taal is natuurlijk een levend iets en de betekenis van een gezegde kan ons daardoor ontgaan.

Spreekwoorden en gezegden

Ik denk dat dat ook de reden is, dat sommige mensen spreekwoorden en gezegden, moeilijk te begrijpen vinden. Neem bijvoorbeeld het gezegde: de lamp hangt scheef, wat zo veel betekent als het geld is bijna op. Als je niet weet dat er vroeger petroleum lampen waren, die een beetje scheef gehangen werden om het laatste restje petroleum op te zuigen, dan snap je die uitdrukking niet.
We hebben het hier niet alleen maar over spreekwoorden, ook gewone woorden bekijken we vaak van alle kanten: waar komen ze vandaan en wat betekenen ze nu nog? Neem bv het woord relmuis? Heet dat beest zo omdat hij altijd ruzie zoekt? Of heeft het een andere reden

Tag Archief van: spreekwoorden en gezegden

de kat

De kat in onze taal 

Lang geleden schreef ik een blog waarin ik me afvroeg, waarom we toch altijd zeggen: voor de kat z’n k**. Terwijl het toch alleen maar de kat HAAR k** kan zijn. Helaas heeft niemand mij daar een antwoord op kunnen geven. Wellicht is dat omdat k** nu eenmaal geen net woord is. Maar het allitereert zo […]

driemaal

Driemaal is scheepsrecht 

Weet jij waarom driemaal scheepsrecht is? Ik maakte een afspraak. Op zich niks schokkends. Doet iedereen zo vaak. Afspraak werd afgezegd, nog steeds niets schokkends. Afspraak liep weer mis, we maakten weer een nieuwe. En…het begint saai te worden, maar we maakten voor de derde keer een nieuwe afspraak. “Nu moet het toch lukken”, riep […]

altegaar

Altegaar

soms kom je een raar woord tegen, zoals het woord altegaar “Deze spruitjes”, sprak manlief met ongelooflijk zelfinzicht, “zijn wat al te gaar. Ik had ze korter moeten koken”.Dat was helemaal waar. De spruitjes waren zelfs niet al te gaar, ze waren gewoon veeeel te gaar. Altegaar? Maar dat woord bleef in mijn hoofd hangen. […]

ophemelen

Ophemelen.

Ophemelen, ik ben erachter: het is een ritueel: lees mee. Een tijdje terug ging manlief naar een begrafenis in zijn oude dorp.Het was zo’n gevalletje van goed fatsoen en ach, je ziet weer eens wat oude bekenden.We hadden – laat ik het maar eerlijk vertellen – weinig sympathie voor de overledene. Een bazige man,  jarenlang […]

hoed

Met de hoed in de hand.

De hoed we gebruiken hem alleen nog taalkundig, denk ik Manlief begint een beetje een kaal bolletje te krijgen, waar de zon onbarmhartig op kan schijnen.Dus daarom draagt hij iets op zijn hoofd. Meestal een pet, dat staat hem best heel erg leuk, maar soms zet hij een strohoed op zijn hoofd. Dat deed hij […]

onzin

Memories build a bridge, over verrukkelijke onzin.

Soms stuit ik op verrukkelijke onzin, verpakt in schitterende woorden,ik denk dat ik dat soort zinnen ga verzamelen. De aanleiding voor deze inleiding is de volgende zin: “Memories build a bridge between our mind and our hearts”.Ik schreef die zin onmiddellijk op, je zal het met me eens zijn: het klinkt helemaal geweldig en heel […]

boerenverstand

Gewoon Gezond BoerenVerstand.

Ik geef het onmiddellijk en direct toe: ook ik riep regelmatig dat ik mijn GBV inzette. Mijn Gezond BoerenVerstand. Ik doe het niet meer. Sinds ik van de week een artikel in de Correspondent las, ben ik er mee opgehouden. Nadat ik mezelf voor het ( boeren) hoofd had geslagen dat ik dit zelf niet […]

scheldwoord

Lekker schelden

Bladerend door mijn stukkies kwam ik een oud en vergeten plan tegen. Mijn plan om eens aandacht te wijden aan het vergeten scheldwoord. Ik kwam destijds niet verder dan oliebol en liegbeest. En dat is niet omdat ze er niet zijn! Ik beken het eerlijk: ik was de vergeten scheldwoorden, gewoon vergeten. En dat terwijl […]

meuren

Hij meurt, woorden waar je een hekel aan hebt.

Ik geef onmiddellijk toe dat ik uit een nest kom, waar het ABN tot heilig standpunt was verheven.Bij ons thuis: geen schuttingtaal, vooral niet als er bepaalde lichaamsdelen in voorkwamen, geen gevloek, geen dialectwoorden en zeer zeker ook geen enkele vorm van dialect.Dat laatste was, in het stadje onder de rook van Amsterdam waar ik […]

sloffen

Sloffen en spreekwoorden

Ik vertrok natuurlijk met heel weinig spullen naar Parijs ( het worden er langzaam meer, vreest niet)maar mijn sloffen nam ik mee. Het was nog winter toen we vertrokken. En wat is er lekkerder dan na een dag lopen, je schoenen uit te trekken, je sloffen aan en dan een groot glas wijn in te […]

zoete broodjes

Zoete broodjes bakken

Als er een ding is, waar die Fransen goed in zijn, dan is het wel in zoete broodjes bakken. En dat mag je heel letterlijk nemen: in elke Boulanger liggen de viennoises hoog opgestapeld, naast de croissants en de pains au chocolat. Ik kan er heel moeilijk van af blijven, ik geef het eerlijk toe. […]

genade

Genade en genadebrood: spreekwoorden en gezegden

Genadebrood eten, vergeten uitdrukkingen over genade Met de invoering van pensioenen en ziektewet en meer sociale wetgeving, verdween er iets uit ons sociale bestel, dat we gerust konden missen. Het verschijnsel genade brood eten. Genadebrood eten Je hebt vast geen uitleg nodig om te begrijpen wat het betekent: je mag mee eten maar daar moet […]

broodje aap

een broodje aap verhaal

Maar dat is een broodje aap, schreef ik laatst en ik meende het. Toch was er iets wat mij deed pauzeren. Ik herlas mijn zin en ineens vroeg ik me af: hoe komen we toch aan deze term ? Waar komt de naam broodje aap vandaan De vraag stellen is haar beantwoorden. En wat blijkt? […]

liegen

Liegen

Ik zou liegen als ik zei dat ik nooit loog, een leugentje om bestwil, om pijn te verzachten, om er zelf niet als de heks op te staan van die dingen. In een verhaal mijn goede kanten wat aandikken en de zwakke punten wat afzwakken…Niks menselijks is mij vreemd…Maar echt gewoon liegen, recht in je […]

het mag er zijn

Het mag er zijn.

Het mag er zijn…van wie en waarom eigenlijk Om de zoveel tijd komen er van die nieuwe uitdrukkingen die ineens te pas en te onpas worden gebruikt. Uitdrukkingen waarvan niemand weet waar ze vandaan komen, wie ze heeft bedacht en – als we eerlijk zijn – niemand ook weet waar ze op slaan. Zo schreef […]

veganistisch

Veganistische spreekwoorden

Zoonlief wilde een veganistische vriend verassen met tiramisu. Nadat hij wat geëxperimenteerd had met vervanging voor de mascarpone vulling, kwam hij tot de ontdekking dat hij ook de standaard lange vingers niet kon inzetten. Geen nood! Zoonlief was op een missie: hij bakte zelf lange vingers. Helaas, hij bleek voor de vulling ook KlopKlop te […]

spreekwoorden

Regen en zonneschijn in de Nederlandse taal

Wij zijn een waterrijk landje, veel water om ons heen en veel water uit de lucht.Ik deed mijn ogen dicht en voorspelde dat er vast meer spreekwoorden over de regen zouden zijn, dan over de zon De spreekwoorden over regen wonnen, het zijn er dertien, over zon hebben we er elf.Maar daarmee is nog lang […]

koekje

een koekje van eigen deeg

Als er nu een spreekwoord is waar ik de pest aan heb, dan is het wel: een koekje van eigen deeg.Het heeft zo’n bijsmaak, vind je niet? De bijsmaak van een goedkoop baksel,, gebakken met margarine in plaats van roomboter en net te weinig suiker en teveel smaak essence.Een bijsmaak van gnagnagna…lekker net goehoed. Een […]

kale kip

Van een kale kip…

over een kale kip en een kale kin Onze kipjes zijn in de rui, ze zien er sneu en vooral heel kaal uit….Kale kipjes dus. Als kippen in de rui zijn, leggen ze geen eieren. “Wat, leggen kippen soms ook geen eieren?” Ik hoor het je denken.Je bent niet de eerste. Bijna iedereen die ik […]

pinken

Een raar woord: pinken

Laatst liepen mijn vriendin en ik door een weiland waar een stel jonge koeien stonden en we vroegen ons af: zijn dit nu pinken of zijn het vaarzen?In een weiland kan je natuurlijk ook je telefoon tevoorschijn trekken en het op googlen, maar ik genoot zo ook wel van de koeien en besloot even fijn […]

geit

Vooruit met de geit

De vreemde rol van de geit in ons taalgebruik, ik vraag me af: waar komt die vandaan? Buiten heerst een prachtige Indian Summer, die uitnodigt tot de hele dag buiten zitten met vrienden en onder het genot van vele glaasjes koele Chardonnay diepgaand te filosoferen over het leven en zo meer. Helaas de plicht roept, […]

gebakken peren

De gebakken peren.

“Hier”, sprak mijn vriendin, “hebben ze gebakken peren. En dat is lekker.” Om niet met gebakken peren te gaan zitten, maar om ze te consumeren, dat leek me een daad VrouwenPower waardig.Zo gezegd zo gedaan, we bestelden gebakken peren en aten ze met smaak op. Natuurlijk blijf je zitten met het steeltje en de vraag: […]

blauw

Blauw blauw

In Duitsland, zo leerde ik laatst, zeggen ze dat iemand blauw is, als ze bedoelen dat hij dronken is.Ik beweerde vrolijk dat we in Nederland het woord blauw voor van alles gebruiken, maar niet om te vertellen dat iemand is aangeschoten. Helaas nu ik een stukje wil schrijven over de veelzijdigheid van dit woord , […]

mismoedig

Mismoedig zijn.

even gewoon mismoedig zijn Er zijn van die dagen, dan overkomt een mens allerlei rampen en rampjes. De meeste zijn klein van aard. En het zijn allemaal rampen waar jij niks aan kan doen.Dat de aardappeloogst in je moestuin mislukt bijvoorbeeld. Of dat de hond weer eens gekotst heeft. Natuurlijk in zijn mand in plaats […]