Afname in condoomgebruik zorgt voor toename SOA bij jongeren
Oké ladies, time for a reality check. Terwijl wij druk bezig zijn met onze carrières, social media en het perfecte avocado toast recept, gebeurt er iets zorgwekkends onder jongeren. En nee, het gaat niet over klimaatverandering of de woningmarkt. Het gaat over iets wat véél dichterbij komt. Letterlijk.
Condooms zijn blijkbaar out. Bijna de helft van alle jongeren heeft de laatste keer seks gehad zonder dat stukje rubber. En dat is niet alleen een probleem voor degenen die geen kinderen willen, maar ook een directe oorzaak van de stijgende SOA cijfers. Gonorroe nam het afgelopen jaar met dertig procent toe. Syfilis met zeven procent. En we hebben het niet alleen over mensen in risicogroepen. We hebben het over gewone studenten, werkende meiden en jongens die gewoon denken dat het allemaal wel meevalt.
Van vrij veilig naar vrij dom
Weet je nog die campagne uit de jaren tachtig? Ik vrij veilig of ik vrij niet. Klinkt gedateerd, maar blijkbaar hadden ze toen wel hun prioriteiten op orde. Die campagne stopte in 2011 en sindsdien is het een vrije val. Letterlijk. Het condoomgebruik daalt elk jaar verder. In 2012 gebruikte nog 31 procent van de jongeren geen condoom bij hun laatste sekspartner. Nu is dat opgelopen naar 43 procent.
De mentaliteit is veranderd. Vroeger was een man met een condoom in zijn portemonnee voorbereid, avontuurlijk, verantwoordelijk. Nu krijgt het blijkbaar een sullig imago. Het wordt gezien als niet spontaan, als een passiekiller, als saai. Terwijl onveilig neuken juist wild en rock and roll is. Hallo, wakker worden. Een SOA is niet rock and roll. Dat is gewoon dom.
En dan hebben we het nog niet eens over de Big Five gehad. Nee, geen safari in Afrika. Er zijn blijkbaar mensen die het stoer vinden om meerdere SOA’s te hebben gehad. Alsof het verzamelen van medailles op de Olympische Spelen is. Spoiler alert, het is het niet.
Waarom gebeurt dit eigenlijk
De redenen zijn divers en eerlijk gezegd behoorlijk frustrerend. Allereerst, voorlichting. Of beter gezegd, het gebrek eraan. Scholen wijzen naar ouders, ouders wijzen naar scholen. En ondertussen krijgen jongeren hun seksuele educatie van Pornhub, waar je nooit een condoom ziet langskomen. Alsof dat een representatieve weergave van de werkelijkheid is.
Ten tweede, de pil is minder populair geworden. Begrijpelijk, veel vrouwen willen geen hormonen meer. Maar de oplossing is niet om helemaal niets te gebruiken. En toch zien we dat het percentage jongeren zonder enige vorm van anticonceptie is verdubbeld van tien naar twintig procent in tien jaar tijd.
Ten derde, de angst voor SOA’s is afgenomen. AIDS is niet meer de doodvonnis die het vroeger was. Fantastisch natuurlijk dat de medische vooruitgang dat mogelijk heeft gemaakt, maar het heeft ook een onverwacht neveneffect. Jongeren denken nu dat een SOA gewoon een soort verkoudheidje is. Even een pilletje en klaar. Maar zo simpel is het niet altijd.
De cijfers liegen niet
Laten we even kijken naar de feiten. In 2022 werden bij de GGD 24.684 chlamydia diagnoses gesteld. Gonorroe nam toe met 75 procent bij vrouwen en 58 procent bij heteroseksuele mannen. En dan hebben we het alleen nog maar over de mensen die zich überhaupt lieten testen. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger.
Uit onderzoek blijkt dat maar 19 procent van de jongeren die een sekspartner heeft gehad zich in het afgelopen jaar heeft laten testen. Terwijl 44 procent twee of meer partners had. En van degenen met drie of meer partners gebruikte 57 procent geen condoom bij de laatste keer. Reken maar uit wat dat betekent voor de verspreiding.
Utrecht wordt inmiddels de SOA hoofdstad van Nederland genoemd. Studenten worden zelfs SOA superspreaders genoemd door huisartsen. Niet echt een titel om trots op te zijn.
Testen is de nieuwe normaal
Oké, we kunnen blijven zeuren over wat er mis gaat. Maar laten we ook kijken naar oplossingen. Want klagen zonder actie is gewoon mekkeren. En daar hebben we allemaal een hekel aan.
Als je onveilige seks hebt gehad, laat je dan testen. Punt. Geen smoesjes, geen schaamte, gewoon doen. En nee, je hoeft niet naar de GGD waar de wachttijden belachelijk lang zijn en waar de helft van de jongeren die zich aanmeldt niet eens geholpen kan worden. Er zijn alternatieven.
SOA testen kun je gewoon thuis doen. Discreet, anoniem, betrouwbaar. Je bestelt online, doet de test thuis, stuurt hem op en krijgt binnen een paar dagen je uitslag. Geen awkward gesprekken bij de huisarts, geen wachtkamers vol medestudenten, gewoon jij en je verantwoordelijkheid.
De roze olifant in de kamer
En dan hebben we het nog niet eens gehad over hoe moeilijk sommige mensen het vinden om überhaupt over condooms te praten. Veertien procent van de jongeren vindt het lastig om met hun partner over condooms te spreken. Bij mannen is dat zelfs achttien procent. Terwijl je letterlijk met je naakte lijf tegen elkaar aan ligt, kun je niet eens een normaal gesprek voeren over bescherming.
Dit is 2026. We praten over onze mentale gezondheid, onze trauma’s, onze boundary issues op Instagram. Maar een condoom ter sprake brengen is te veel gevraagd. Come on. Als je het te awkward vindt om over veiligheid te praten, ben je misschien nog niet klaar om met iemand naar bed te gaan.
Twee op de vijf jongeren vinden het ongemakkelijk om condooms te kopen. In een tijd waarin je letterlijk alles online kunt bestellen. Vibrators, lingerie, BDSM gear, maar een pakje condooms is te gênant. We moeten hier echt van af.
Wat kunnen we er nu aan doen
Ten eerste, normaliseer het gesprek. Praat erover met je vrienden, je partners, je bedpartners. Maak het bespreekbaar. Een condoom is geen zeurboodschap, het is een teken dat je jezelf en de ander respecteert.
Ten tweede, wees voorbereid. Heb condooms in huis. In je tas. In je nachtkastje. Het is 2026, je kunt ze overal krijgen. Online, bij de drogist, zelfs bij sommige universiteiten delen ze ze gratis uit.
Ten derde, test regelmatig. Zeker als je meerdere partners hebt of nieuwe partners. Wacht niet tot je klachten hebt, want veel SOA’s geven helemaal geen symptomen. Vrouwen krijgen vaak geen klachten bij gonorroe, maar kunnen er later wel onvruchtbaar door worden. Not worth the risk.
En als je positief test, waarschuw dan je partners. Ja, awkward. Maar noodzakelijk. Anders blijf je de infectie heen en weer pingpongen en lost niemand iets op.
De bottom line
Laten we gewoon eerlijk zijn. Condooms zijn niet sexy. Niemand zit erop te wachten. Maar weet je wat nog minder sexy is? Een SOA. Of ongewenst zwanger worden. Of later problemen met je vruchtbaarheid hebben omdat je nu te cool was voor bescherming.
We zijn sterke, slimme vrouwen die weten wat we willen. Laten we dat ook tonen in de slaapkamer. Door verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen gezondheid. Door het gesprek aan te gaan. Door te testen wanneer nodig. En door niet mee te gaan in het narratief dat condooms ouderwets of saai zijn.
Want rock and roll is leuk, maar alleen als je het overleeft zonder blijvende schade. En dat geldt ook voor je seksleven.
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!